X
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Prywatności.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w ustawieniach Twojej przeglądarki.
Menu strony

Rak jamy ustnej

Rak jamy ustnej to rak występujący w obrębie warg (dotyczy zwykle dolnej wargi), wewnętrznej części jamy ustnej, tylnej ściany gardła, migdałków lub ślinianek. Rozwija się częściej u mężczyzn niż u kobiet, najczęściej u osób po czterdziestce. Głównym czynnikiem ryzyka jest palenie w skojarzeniu ze spożywaniem znacznych ilości alkoholu.

Jeżeli rak jamy ustnej nie zostanie wykryty wystarczająco wcześnie, może on wymagać zabiegu chirurgicznego, radioterapii i(lub) chemioterapii. Może też prowadzić do śmierci – pięcioletnie przeżycie obserwowane jest u około 50% chorych.* Ponieważ złe rokowanie częściowo przynajmniej spowodowane jest niewychwyceniem wczesnych objawów, wykrywanie nowotworu jamy ustnej stanowi czynnik decydujący o powodzeniu jego leczenia.

Jakie są objawy raka jamy ustnej?
Ponieważ nie zawsze jesteśmy w stanie wychwycić najwcześniejsze objawy raka jamy ustnej, ważną rolę odgrywają regularne kontrole zarówno u dentysty,
jak i lekarza. Dentysta jest osobą posiadającą odpowiednie przeszkolenie do wykrywania wczesnych sygnałów ostrzegawczych sugerujących raka jamy ustnej.

Oprócz jednak okresowych wizyt kontrolnych, powinieneś zgłosić się do dentysty, jeżeli zauważysz którykolwiek z poniższych objawów:
- bolesną zmianę w obrębie warg, dziąseł lub wewnętrznej części jamy ustnej, która łatwo krwawi i nie chce się zagoić
- wyczuwalny językiem guzek lub zgrubienie w obrębie policzka
- utratę czucia lub drętwienie w obrębie jamy ustnej
- białe lub czerwone plamki na dziąsłach, języku
- lub we wnętrzu jamy ustnej
- trudności z żuciem lub przełykaniem pokarmów
- bolesność lub niewyjaśniony ból w obrębie jamy ustnej, bądź uczucie, że coś utknęło w gardle bez widocznej przyczyny
- obrzęk szczęki lub żuchwy powodujący złe dopasowanie protezy
- zmianę głosu

Jak mogę zapobiec rozwojowi raka jamy ustnej?
Jeżeli jeszcze nie palisz ani nie żujesz tytoniu, nie zaczynaj nałogu! Używanie tytoniu odpowiedzialne jest za 80 do 90 procent przypadków raka jamy ustnej.**

Palenie — związek pomiędzy paleniem a rakiem płuca i chorobami serca jest niezaprzeczalny 1).
Palenie wpływa ponadto negatywnie na ogólny stan zdrowia, utrudniając zwalczanie zakażeń i proces dochodzenia do zdrowia po urazach czy zabiegach chirurgicznych. W przypadku młodzieży palenie może prowadzić do zahamowania wzrostu i innych problemów rozwojowych. Wielu palaczy stwierdza, że gorzej rozpoznaje zapachy i smaki w czasie kiedy nie palili. Ich oddech staje się nieprzyjemny, a szkliwo zębów ulega przebarwieniu.

Za każdym razem, jak zapalasz papierosa, narażasz ponadto zdrowie jamy ustnej na ryzyko. Palenie papierosów, fajki lub cygar znacznie zwiększa ryzyko powstania raka krtani, wnętrza jamy ustnej i przełyku. Ponieważ tak wiele osób nie jest świadomych wczesnych objawów lub objawy te ignoruje, rak jamy ustnej często ulega rozprzestrzenieniu zanim zostanie wykryty.

Żucie tytoniu — osoby przewlekle żujące tytoń narażeni są na 50-krotnie większe ryzyko rozwoju raka jamy ustnej niż pozostałe osoby.
Najlepiej unikać palenia papierosów, cygar, fajki, żucia tytoniu i zażywania tabaki. Osoby zaprzestające używania tytoniu, nawet jeżeli czynią to po wielu latach stosowania, znacznie zmniejszają swoje ryzyko zachorowania na raka jamy ustnej. Przewlekłe i(lub (zobacz www.wygodnie.com)) intensywne spożywanie alkoholu również zwiększa ryzyko raka, przy czym wyjątkowo duże ryzyko stwarza łączne stosowanie tytoniu i alkoholu.

Jak leczy się raka jamy ustnej?
Po postawieniu rozpoznania zespół specjalistów (w tym specjalista chirurgii szczękowo-twarzowej i dentysta) opracowują plan leczenia dostosowany do potrzeb indywidualnego pacjenta. Zwykle konieczny jest zabieg chirurgiczny, po którym pacjenta poddaje się radio- i chemioterapii. Ważne jest zgłoszenie się do dentysty, który zna się na zmianach, jakie leczenie to może wywołać w obrębie jamy ustnej.

Za każdym razem, kiedy spożywasz jedzenie lub napoje zawierające cukier lub skrobię, bakterie bytujące w płytce nazębnej wytwarzają kwas, który przez 20 minut lub dłużej atakuje twoje zęby. Aby ograniczyć uszkodzenie szkliwa, ogranicz liczbę przekąsek i napojów spożywanych pomiędzy posiłkami. Jeśli jednak już jesz przekąski, wybieraj pożywne artykuły, takie jak ser, surowe warzywa, jogurt naturalny lub owoce.

Jakich należy spodziewać się objawów ubocznych radioterapii w obrębie jamy ustnej?
U wielu osób poddawanych radioterapii zmian występujących w obrębie głowy i szyi dochodzi do podrażnienia śluzówki jamy ustnej, suchości w jamie ustnej, trudności w połykaniu i zmian odczuwanego smaku. Napromienianie zwiększa też ryzyko próchnicy – dlatego też jest bardzo ważne, aby osoby te szczególnie dobrze dbały o zęby, dziąsła i gardło w okresie radioterapii.

Regularnie rozmawiaj z prowadzącym cię onkologiem i dentystą o wszelkich ewentualnych problemach w obrębie jamy ustnej, jakie pojawią się u ciebie przed radioterapią, podczas niej i po jej zakończeniu. Jeszcze przed rozpoczęciem napromieniania w obrębie głowy i szyi dowiedz się od swojego dentysty, jak możesz zapobiec ewentualnym objawom ubocznym radioterapii w obrębie jamy ustnej przed, w trakcie i po jej zastosowaniu.

Jak mogę dbać o zdrowie jamy ustnej już podczas leczenia?
Pamiętaj o tym, aby po każdym posiłku zęby szczotkować szczoteczką z miękkim włosiem i nitkować je codziennie. Unikaj mocno przyprawionych i twardych potraw, jak surowe warzywa, suche krakersy i orzechy. Unikaj również tytoniu i alkoholu. Aby utrzymywać stały poziom nawilżenia jamy ustnej żuj gumę do żucia bez cukru lub jedz cukierki.

Przed zgłoszeniem się na radioterapię powiadom swojego dentystę i umów się na dokładną kontrolę. Poproś swojego dentystę, aby skonsultował się z onkologiem nadzorującym twoją radioterapię jeszcze przed jej rozpoczęciem.

VIZILITE PLUS
VIZILITE PLUS ze składnikiem TBLUE– testy wspomagające detekcję zmienionych chorobowo miejsc w jamie ustnej, potencjalnych ognisk raka jamy ustnej.

Rak jamy ustnej, wcześnie wykryty, jest w bardzo wysokim stopniu uleczalny. W obecnej chwili brakuje jednak systemowych rozwiązań wczesnego wykrywania raka jamy ustnej i niewiele jest urządzeń/metod umożliwiających wyszukanie potencjalnych zagrożeń.

W Polsce jest bardzo niewiele badań dotyczących raka jamy ustnej. Nie ma żadnych skoordynowanych akcji uświadamiających pacjentów.

- Rak jamy ustnej zajmuje 5 miejsce wśród nowotworów przewodu pokarmowego i 8 miejsce spośród ogółu nowotworów.
- Jest on przyczyną 1,5 – 2% zgonów wśród zgonów spowodowanych wszystkimi nowotworami.
- Prawdopodobnie w Polsce zachoruje na raka jamy ustnej w roku 2009 około kilkanaście tysięcy osób.
- Świadomość występowania takiego schorzenia jak rak jamy ustnej wśród mieszkańców Polski jest bardzo niska.

70% nowotworów złośliwych jamy ustnej jest diagnozowanych w późnym stadium – III i IV
- Wysoka zachorowalność oraz śmiertelność
- Samo badanie wzrokiem nie jest wystarczająco skuteczne we wczesnym wykrywaniu potencjalnie karcenogennych zmian chorobowych błony śluzowej jamy ustnej.
- Wskaźnik śmiertelności nie uległ znaczącym zmianom od 40 lat
- Ulepszona technika obrazowania wspomagana badaniem przesiewowym (skriningowym) doprowadzi do poprawienia wczesnego wykrywania niezłośliwych i złośliwych stanów patologicznych jamy ustnej.

Standardowe badanie głowy i szyi powinno być wykonywane przez lekarza stomatologa u każdego pacjenta raz do roku, u pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka 2 razy w roku albo w przypadku, gdy coś budzi zaniepokojenie.

Zawsze jest to badanie:
- dotykowe
- za pomocą wzroku

Badanie wizualne – dokładne obejrzenie:
- całej jamy ustnej i dna jamy ustnej.
- języka, podniebienia, wewnętrznych części policzków
- gardła i migdałów

na obecność białych i czerwonych plam oraz miejsc zaognionych, zgrubień, nieregularności etc.
 
Badanie dotykowe - przede wszystkim wyszukanie różnego rodzaju zgrubień oraz co bardzo ważne, sprawdzenie czy węzły chłonne nie są powiększone.

Badanie powinno być także robione gdy pacjent ma następujące objawy:
- Rana lub dysplazja, która nie znika w ciągu 2 tygodni.
- Zgrubienie na policzku.
- Białe lub czerwone plamy na dziąsłach, języku, migdałach na dnie jamy ustnej.
- Utrzymujący się ból gardła, wrażenie, że coś "stoi" w gardle.
- Długotrwałe problemy z żuciem i przełykaniem.
- Trudności związane z poruszaniem szczęką, żuchwą lub językiem.
- Uczucie drętwienia języka lub okolic jamy ustnej.

System VIZILITE z czynnikiem TBLUE jest systemem skriningowym, który wspomaga tradycyjne badanie wizulano-dotykowe i jednocześnie pozwala na znacznie wcześniejsze wykrycie podejrzanych zmian i skierowanie pacjenta na biopsję, która ostatecznie zdiagnozuje stan pacjenta

Ryzyko zachorowania na raka jamy ustnej – klasyfikacja:

Podwyższone ryzyko:

Pacjenci w wieku 18 – 39 lat - osoby aktywnie seksualnie (HPV 16/18)

Wysokie ryzyko
Pacjenci w wieku lat 40 i starszym oraz przede wszystkim konsumenci nikotyny w każdym wieku

Najwyższe ryzyko
Pacjenci od 40 roku życia w górę o ryzykownym stylu życia, nadużywający nikotyny i alkoholu oraz pacjenci z chorobą nowotworową w wywiadzie

Najczęstsze miejsca występowania:
- Powierzchnie boczne języka
- Wargi
- Dno jamy ustnej
- Podniebienie miękkie (w tym języczek, łuk podniebienno-językowy i łuk podniebienno-gardłowy)
- Błona śluzowa policzków
- Trójkąt zatrzonowcowy
_______
* The Complete Guide to Better Dental Care, Jeffrey F. Taintor, D.D.S., M.S., and Mary Jane Taintor, 1997.
** The National Cancer Institute, "What You Need to Know about Oral Cancer." Last revised, Sept. 28, 1998.
1) Compendium of Continuing Education in Dentistry, Vol. 19, #1 (supp), Fall, 2000.
Źródło: ADA (American Dental Association) i Zila
19-09-18 16:05:02